၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္အတြင္း ဦးၾကည္ေမာင္အား ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခဲ့ၿပီး အျပည့္အ၀ ေဖာ္ျပခဲ့ဖူးျခင္း မရွိေသာ ေမးျမန္းခ်က္ အျပည့္အစုံႏွင့္ ေဆာင္းပါး

0

ဦးၾကည္ေမာင္အား ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းခဲ့ျခင္း

■ ေဒါမနစ္ ဖူလ္ဒါ

အမ်ိဳးသားဒီမုိကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ စတင္ တည္ေထာင္ခဲ့သည့္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္အထိ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဒုတိယဥကၠ႒အျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ့သူ ဗုိလ္မွဴးႀကီး ၾကည္ေမာင္သည္ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲအၿပီး၌ ေဒါမနစ္ဖူလ္ဒါႏွင့္ ႏွစ္ႀကိမ္တုိင္တုိင္ ေတြ႕ဆုံ စကားေျပာျဖစ္ ခဲ့ပါသည္။ ထုိစဥ္က ဦးၾကည္ေမာင္သည္ ပါတီ၏ ယာယီ ေခါင္းေဆာင္သဖြယ္ ျဖစ္ေနသည္။

လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ ခန္႔အထိ အာဏာရွင္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေန၀င္း၏ ညာလက္႐ုံး ျဖစ္ခဲ့ၿပီး NLD ပါတီ တည္ေထာင္သူႏွင့္ ဥကၠ႒လည္း ျဖစ္သည့္ ဗုိလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေအာင္ႀကီးႏွင့္အတူ ပါတီ စတင္ တည္ေထာင္ခ်ိန္ကတည္းက ပါ၀င္ခဲ့သူလည္း ျဖစ္ပါသည္။ ဦးေန၀င္းႏွင့္ ဗုိလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေအာင္ႀကီးတုိ႔မွာ ၁၉၆၂ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ ေက်ာင္းသားသမဂၢ အေဆာက္အဦးကုိ ေဖာက္ခြဲ ဖ်က္ဆီးခဲ့ျခင္းအတြက္ မည္သူ႔ထံတြင္ တာ၀န္ရွိသည္ဆုိျခင္းႏွင့္ စစ္အစုိးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္၏ မေအာင္ျမင္ေသာ စီးပြားေရးဆုိင္ရာ မူ၀ါဒမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ခြာၿပဲသြားခဲ့ၾကျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔အျပင္ ၁၉၈၈ ႏုိင္ငံေရး မၿငိမ္မသက္မႈမ်ား စတင္ျဖစ္ပြားလာခ်ိန္၌ တုိင္းျပည္၏ စိတ္မခ်မ္းေျမ့ဖြယ္ ေကာင္းေသာ အေျခအေနႏွင့္ စီးပြားေရး အေျခအေနတုိ႔အေၾကာင္းကုိ ေရးသားထားသည့္ ဗုိလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေအာင္ႀကီးထံမွ ဦးေန၀င္းသုိ႔ ေပးစာမ်ားမွာလည္း အေရးပါသည့္ အစိတ္အပုိင္းမွ ပါ၀င္ကျပ အသုံးေတာ္ ခံခဲ့ပါသည္။

ဦးၾကည္ေမာင္သည္ ဦးေန၀င္း၏ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ၀င္ တစ္ဦး ျဖစ္သည့္အျပင္ ဗုိလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေအာင္ႀကီးကဲ့သုိ႔ပင္ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္၌ တပ္မွ ထုတ္ပယ္ခံခဲ့ရသူလည္း ျဖစ္ပါသည္။ ထုိသုိ႔ ျပစ္ခ်က္ေၾကာင့္ တပ္မွ ထုတ္ပယ္ျခင္း ခံခဲ့ရသည့္အျပင္ ယခုေတြ႕ဆုံ ေမးျမန္းခန္း ျပဳလုပ္ခ်ိန္တြင္လည္း (သူ၏ ဘ၀တြင္ ေလးႀကိမ္တုိင္တုိင္ ေထာင္ဒဏ္ က်ခံခဲ့ရသည့္) ဦးၾကည္ေမာင္မွာ ေထာင္ဒဏ္ သုံးႀကိမ္ က်ခံခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ ဦးၾကည္ေမာင္မွာ NLD ပါတီအတြင္း၌လည္း ပါးနပ္သိမ္ေမြ႕သည့္ လမ္းေၾကာင္းအတုိင္း ဆက္လက္ ေလွ်ာက္လွမ္းႏုိင္ခဲ့ၿပီး လူငယ္အဖြဲ႕၏ ေတာင္းဆုိမႈမ်ားႏွင့္ ေရွး႐ုိးစြဲ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ ရဲေဘာ္ရဲဘက္ ေဟာင္းမ်ားအၾကား ဟန္ခ်က္ညီေအာင္ ထိန္းညႇိေပးကာ ခံစားခ်က္ပါသည့္ ပုဂိၢဳလ္ေရးဆုိင္ရာ ႏိုင္ငံေရးကုိလည္း ေရွာင္ရွားခဲ့သူ ျဖစ္ပါသည္။

ဗုိလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေအာင္ႀကီးမွာ NLD ပါတီမွ အလ်င္အျမန္ ႏႈတ္ထြက္ခဲ့ၿပီး ေအာင္ျမင္မႈ မရခဲ့ေသာ ျပည္ေထာင္စု အမ်ိဳးသားဒီမုိကေရစီပါတီကုိ တည္ေထာင္၍ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကုိ အျပင္းအထန္ ေ၀ဖန္ေနဆဲပင္ ျဖစ္ပါသည္။ အကယ္၍ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္မွာ ဦးၾကည္ေမာင္၏ အေကာင္းမြန္ဆုံး ေအာင္ျမင္မႈဆုိပါက ထုိျဖစ္ရပ္မွာ ဗုိလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေအာင္ႀကီးအတြက္မူ အရွက္တကြဲ အက်ိဳးနည္း ျဖစ္ေစသည့္ တန္ဖုိးႀကီးႀကီးမားမား ေပးဆပ္လုိက္ရေသာ ဆန္႔က်င္ဖက္ ရလဒ္ဟုသာ ဆုိရပါေတာ့မည္။

■ NLD ပါတီ၏ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ ဦးၾကည္ေမာင္ႏွင့္ ပထမအႀကိမ္ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းျခင္း

ရန္ကုန္ ၊ ၂၅.၆.၁၉၉၀

■ ေမး – အခု လတ္တေလာ အေနအထားက ဘယ္လုိမ်ိဳးရွိလဲဗ်။

■ ေျဖ – န၀တနဲ႔ အစည္းအေ၀းလုပ္ဖုိ႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေတာင္းဆုိထားတာ အစည္းအေ၀း (အမ်ိဳးသားဒီမုိကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဗဟိုေကာ္မတီ အစည္းအေ၀း၊ ၂၈/၂၉ ဇြန္လ) မတုိင္မီ အေၾကာင္းျပန္လိမ့္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေနာက္ဆုံး ေတြ႕ခဲ့တာက ဧၿပီလထဲမွာပါ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က တစ္လတစ္ခါ ေတြ႕ဆုံေလ့ ရွိေပမယ့္ ေမလထဲမွာေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲေၾကာင့္ မေတြ႕ျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ အခုေတာ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္လက အေျခအေနေတြကုိ ျပန္သုံးသပ္ဖုိ႔ အခ်ိန္က်ပါၿပီ။

■ ေမး – တကယ္လုိ႔ သူတုိ႔ဘက္က အေၾကာင္းမျပန္ခဲ့ဘူး ဆုိရင္ ႏုိင္ငံေတာ္ ၿငိမ္၀ပ္ပိျပားမႈ တည္ေဆာက္ေရးအဖြဲ႕ဆီ ခင္ဗ်ားပုိ႔ခဲ့တဲ့ ေပးစာပါ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ အမ်ားျပည္သူသိေအာင္ ဖြင့္ခ်မယ္ဆုိၿပီး ၿခိမ္းေျခာက္တာကေရာ တကယ္ပဲလား။

■ ေျဖ – မဟုတ္ပါဘူး။ ဘာၿခိမ္းေျခာက္မႈမွ မရွိပါဘူးဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔နဲ႔ အစည္းအေ၀းတစ္ခု လုပ္ဖုိ႔ပဲ ေတာင္းဆုိခဲ့တာပါ။ စာပါ အေၾကာင္းအရာေတြကလည္း ၿပီးခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ NLD အမ်ားစုႏုိင္ခဲ့တယ္ ဆုိတာ သိသာ ထင္ရွားတယ္ ဆုိတာရယ္၊ ႏုိင္ငံေရး ပါတီေတြအေနနဲ႔ တုိင္းျပည္ရဲ႕ အနာဂတ္ အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ အမ်ိဳးသား ျပန္လည္ရင္ၾကားေစ့ေရးနဲ႔ ႀကိဳတင္သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ မထားဘဲ ေဆာင္ရြက္ၾကဖုိ႔ ဆုိတာေတြပါပဲ။

■ ေမး – အေျခခံအက်ဆုံး ကိစၥေတြဆီ ျပန္သြားၾကည့္ရင္ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ဖုိ႔ ျပင္ဆင္ေနခ်ိန္မွာ လူေတြက NLD ပါတီကုိ မဲထည့္ၾကလိမ့္မယ္လုိ႔ ဘယ္အရာက ယုံၾကည္ေစတာလဲ။

■ ေျဖ –  ဒါက ဒီမုိကေရစီ ရဖုိ႔အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ရလာတဲ့ တစ္ခုတည္းေသာ အစျပဳမႈပါပဲ။ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းၿပီး (ဗုိလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး) ေစာေမာင္ အာဏာရလာခ်ိန္မွာ အင္အားသုံးၿပီး ေခ်မႈန္းေတာ့မယ္ ဆုိတာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေကာင္းေကာင္းႀကီး သိခဲ့ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒီနည္းဗ်ဴဟာေတြကုိပဲ သူ ထပ္ခါတလဲလဲ ဆက္သုံးေနမယ္ဆုိရင္ အႀကီးအက်ယ္ ဒုကၡေရာက္ပါလိမ့္မယ္။ မွ်တၿပီး လြတ္လပ္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြကုိ က်င္းပေပးခ်င္တဲ့ သူ႔ရည္ရြယ္ခ်က္ကုိ လူသိရွင္ၾကား ေၾကညာခဲ့ၿပီး ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဘက္ကလည္း ဇူလုိင္လ ၂၀ ရက္ေန႔က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အျပင္ ပါတီဥကၠ႒ ဦးတင္ဦးကုိပါ လက္လြတ္ ဆုံး႐ႈံးထားရတာကုိ အခြင့္ေကာင္း ယူသင့္တယ္လုိ႔ ခံစားမိပါတယ္။ အဲဒီ ျဖစ္ရပ္ေနာက္ပုိင္း ကၽြန္ေတာ္တုိ႔လည္း ေတာ္ေတာ္ေလး အက်ပ္အတည္း ႀကံဳေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ လူေတြက ပါတီဌာနခ်ဳပ္ကုိ လာၿပီး အလုပ္မလုပ္ၾကေတာ့ဘူး။ အဲဒီေတာ့ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ျပန္လည္ ရပ္တည္ႏုိင္ေအာင္လုပ္ရင္း စက္တင္ဘာလမွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အရွိန္ရလာပါၿပီ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔အေနနဲ႔ ပါတီ မွတ္ပုံတင္ထားတာကေန အခိ်န္မေရြး ပယ္ဖ်က္ခံရႏုိင္တယ္လုိ႔ေတာင္ စဥ္းစားထားတဲ့အတြက္ အဆင္သင့္ျဖစ္ေနတဲ့ ပါတီတစ္ခု၊ အေရးေပၚ အသက္ကယ္ အရံပါတီ တစ္ခုကုိေတာင္ ဖြဲ႕ၿပီးပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့လည္း အဲလုိလုပ္ဖုိ႔ မလုိေတာ့ပါဘူး။ ဒီလုိမ်ိဳး အေနအထားကေန ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ တကယ့္ကုိ အခြင့္ေကာင္း ယူႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။

■ ေမး – ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ ဦးတင္ဦးတုိ႔ အဖမ္းခံခဲ့ရကတည္းက NLD ပါတီ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့တယ္ ဆုိတဲ့အေပၚကုိေရာ ဘာမ်ား ေျပာခ်င္ပါသလဲ။

■ ေျဖ – ေဒၚစုက ထူးျခားတဲ့ ဥပဓိ႐ုပ္၊ အရည္အေသြး၊ ၾသဇာတိကၠမနဲ႔ ျပည့္စုံတယ္ဆုိတာ ခင္ဗ်ားလည္း ေကာင္းေကာင္းသိပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က အသက္ႀကီးပါၿပီ။ အျပင္မထြက္ႏုိင္ေတာ့ဘူး။ ပန္းကုံးေတြနဲ႔ လက္ေဆာင္ပစၥည္းေတြကုိလည္း မေမွ်ာ္လင့္ေတာ့ပါဘူး။ ၿပီးေတာ့ သူလုပ္တဲ့ ဟန္ပန္ အမူအရာမ်ိဳးကုိလည္း ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အတုခုိးၿပီး လုိက္မလုပ္ႏုိင္ပါဘူး။ ေဒၚစု ရန္ကုန္မွာ လူထုစည္းေ၀းပြဲေတြ လုပ္တဲ့ အခ်ိန္တုန္းက ခင္ဗ်ားလည္း ရွိသားပဲ။ ရာေပါင္း၊ ေထာင္ေပါင္း မ်ားစြာေသာ လူေတြက န၀တရဲ႕အမိန္႔ကုိ ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္း ဆန္႔က်င္ ခ်ိဳးေဖာက္ၿပီး လာခဲ့ၾကတာေလ။ ကၽြန္ေတာ္ဆုိ အဲဒီလုိမ်ဳိး မလုပ္ႏုိင္ဘူး။ ေဒၚစု လုပ္ခဲ့တာမ်ဳိးေတြကုိလည္း ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ မလုပ္ႏုိင္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ကုိယ့္အေၾကာင္း ကုိယ္သိတယ္။ အဲဒီေတာ့ ျဖစ္ႏုိင္တာကုိပဲ လုပ္ခဲ့တယ္။ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲေတြေတာင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ မလုပ္ခဲ့ဘူး။ လုပ္ခဲ့တယ္ ဆုိရင္လည္း အဲဒီ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲေတြေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကုိ ထိခုိက္ႏုိင္တယ္။ သူတုိ႔ (န၀တ) ဆီက ႀကိဳမျမင္ႏုိင္တဲ့ အၲရာယ္ေတြလည္း ရွိေကာင္း ရွိေနႏုိင္ပါတယ္။ နည္းဗ်ဴဟာပုိင္းဆုိင္ရာ အေျပာင္းအလဲ တစ္ခုအေနနဲ႔ ျဖစ္ျဖစ္ေပါ့။

■ ေမး –  ပါတီအေနနဲ႔ တစ္နည္းတစ္ဖုံ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့တာမ်ဳိးေရာ ရွိလား။

■ ေျဖ – ဟင့္အင္း။ ကၽြန္ေတာ္ေတာ့ အဲဒီလုိ မထင္ပါဘူး။

■ ေမး – လူငယ္ေတြနဲ႔ ပါတီရဲ႕ တျခား အစိတ္အပုိင္းေတြၾကားမွာ ခြဲျခားမႈေတြ ရွိေနတယ္ဆုိတဲ့ အေျပာမ်ဳိးေတြလည္း ရွိေနေတာ့ တကယ့္ အမွန္တရားက ဘာျဖစ္မလဲ။

■ ေျဖ – ခင္ဗ်ားေတာင္ ဒီလုိခြဲျခားမႈေတြ ရွိတယ္ဆုိတဲ့ အေျပာမ်ိဳးကုိ က်င့္သားရေနၿပီပဲ။ ဒါဆုိ ခင္ဗ်ားလည္း န၀တရဲ႕ ရယ္စရာေကာင္းတဲ့ အေရးအသားေတြ အားလုံးကုိ ယံုရင္ ယံုေနမွာေပါ့။ သူတုိ႔ကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကုိ တစ္ခ်ိန္လုံး ထုိးႏွက္ေနတာပဲေလ။ ဒါမ်ိဳး အေျပာအဆုိေတြက ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကုိ ထုိးႏွက္ဖို႔၊ ဖ်က္ဆီးဖုိ႔ သူတုိ႔ရဲ႕ အဓိကလက္နက္ပဲ။ လူေတြက အဲဒီလုိမ်ိဳးေတြ ေျပာေနၾကၿပီလုိ႔ ထင္ျမင္ရေစတဲ့ စကားလုံးမ်ိဳးေတြကုိ သူတုိ႔ သုံးတယ္။ ခင္ဗ်ား အဲ့ဒါမ်ိဳးေတြ ေတြ႕ခဲ့၊ ႀကံဳခဲ့ဖူးလား။ တျခားတုိင္းျပည္ေတြက အလားတူ ဥပမာမ်ိဳးေတြကုိ ခင္ဗ်ား အေထာက္အထား အကုိးအကားျပရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ မေျပာတတ္ဘူး။ ဒါက တကယ့္ကုိ ပံုမွန္ မဟုတ္ဘူး။ သေဘာထား အင္မတန္ယုတ္ညံ့ ေသးသိမ္တာပါ။ သူတုိ႔က ေဒၚစုနဲ႔ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းခဲ့ဖူူးတဲ့ သူေတြဆီက သတင္းအခ်က္အလက္ အတုိအထြာ ကေလးေတြကုိလည္း သုံးတယ္ဗ်ာ။ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲေတြမွာလည္း တိပ္ေခြေတြ ဖြင့္ျပၿပီး ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကုိ ႐ႈတ္ခ်တယ္၊ အပုတ္ခ်တယ္။ ဒါေတြ အားလုံးဟာ သူတုိ႔က ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကုိ ဖ်က္ဆီးဖုိ႔ ႀကိဳးစားေနတယ္ ဆုိတဲ့ အဓိပၸာယ္ပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အဲဒါမ်ိဳးေတြ ႀကံဳခဲ့ရေပမယ့္ ခြန္းတုံ႔ျပန္ေျပာဆုိတာမ်ိဳး မလုပ္သလုိ ဘာအခြင့္အေရးမွလည္း သူတုိ႔ကုိ မေပးခဲ့ဘူး။ ဒါေပမဲ့လည္း သူတုိ႔အေပၚ လူအမ်ား ယုံၾကည္လက္ခံႏုိင္မႈ မရွိေတာ့ဘူးေပါ့။

■ ေမး – ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္တဲ့ ေန႔တုန္းက န၀တ အေနနဲ႔ တကယ့္ကုိ ႀကီးမားတဲ့ အမွားအယြင္းတစ္ခု လုပ္ခဲ့ေသးလား။

■ ေျဖ – ဒါက တစ္ဆင့္စကား ေကာလာဟလ သက္သက္ပါ။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီရက္ပုိင္းေတြမွာ လူေတြက အမ်ားယုံၾကည္ လက္ခံႏုိင္မႈအေၾကာင္း ေတာ္ေတာ္ကေလး ေျပာခဲ့ၾကတယ္လုိ႔ ကၽြန္ေတာ္ထင္တယ္။ မဲေပးတဲ့ေန႔ ညေနပုိင္း ပထမဆုံး မဲရလဒ္ေတြ ထြက္ေပၚလာေတာ့ တစညပါတီ ေခါင္းေဆာင္ေတြက စိတ္ပ်က္လြန္းလုိ႔ ညစာ စားပြဲကုိေတာင္ ဖ်က္သိမ္းလုိက္ၾကတယ္ေလ။

■ ေမး – ေရြးေကာက္ပြဲေတာ့ ၿပီးခဲ့ၿပီေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ စိတ္ပ်က္ အားေလ်ာ့ခဲ့ရတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဘာမွလည္း ျဖစ္မလာေသးဘူး။ အကယ္၍ ပုံမွန္ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ တစ္ခုမွာသာဆုိရင္ လႊတ္ေတာ္ေခၚဖုိ႔ အလြယ္တကူ ဆက္လုပ္လုိ႔ရမယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒါက ဘယ္အခ်ိန္ေလာက္မ်ား ျဖစ္လာမလဲလုိ႔ န၀တကုိ ေမးခ်င္ပါသလား။

■ ေျဖ – သူတုိ႔ရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ အစစ္အမွန္က ဘာလဲဆုိတာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ မသိရဘူး။ သူတုိ႔ ပါးစပ္က ထြက္လာမယ့္ စကားေတြကုိပဲ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ သိခ်င္တာ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ လႊတ္ေတာ္ေခၚမယ္လုိ႔ သူတုိ႔ကုိ ေျပာမွာပဲ။ ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ေျပာျပခ်င္တဲ့ သူတုိ႔ရဲ႕ ေနာက္လာမယ့္ အစီအစဥ္ေတြကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေမးခ်င္တယ္။ သိကၡာရွိတဲ့ လူအခ်င္းခ်င္းပဲဗ်ာ။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း တဲ့တုိးပဲ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကလည္း သူတုိ႔ရဲ႕ အစီအစဥ္ေတြကုိ ကေမာက္ကမ ျဖစ္မသြားေစခ်င္ပါဘူး။ သူတုိ႔စိတ္ထဲမွာ ဘာရွိသလဲ အတိအက် သိခ်င္႐ုံေလးပါ။ ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ ေမးလာမယ့္ ေမးခြန္းတုိင္းကုိ အေျဖေပးဖုိ႔လည္း ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အဆင္သင့္ပါပဲ။

■ ေမး – ဦးတည္ခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတာေပါ့ေနာ္။ လႊတ္ေတာ္ ေခၚဖုိ႔၊ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒသစ္တစ္ခု ေပၚေပါက္လာဖုိ႔၊ ႏုိင္ငံေရး အက်ဥ္းသားေတြကုိ လႊတ္ေပးဖုိ႔ စသျဖင့္ေပါ့ေလ။ ညႇိႏိႈင္း ေဆြးေႏြးရမယ့္ အခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတုိ႔ဆီက တရားမွ်တမႈ တစ္စုံတစ္ရာ ေတာင္းဆုိသင့္တယ္ဆုိတဲ့ ကိစၥတစ္ခုကုိလည္း ထည့္စဥ္းစားဖုိ႔ လုိမယ္ထင္တယ္။ အခု န၀တရဲ႕ ႏုိင္ငံပုိင္ မီဒီယာေတြကေန ေတြ႕ေန၊ ဖတ္ေန ရတာေတြက အလားအလာ မေကာင္းတဲ့ပုံ ေပါက္ေနေတာ့ေလ။

■ ေျဖ – ပံုႏွိပ္ သတင္းေတြမွာေတာ့ ဒီအတိုင္းပဲ ေတြ႕ရမွာေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ စကား၀ုိင္း ထုိင္ေျပာဆုိ ေဆြးေႏြးၾကမယ္ဆုိရင္ လုံး၀ ကြဲျပားျခားနား သြားႏုိင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဘက္ကလည္း လုိက္ေလ်ာႏုိင္တဲ့ အခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ သူတုိ႔နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ မွ်မွ်တတ လုပ္ခဲ့တယ္။ အဲဒီလုိပဲ သူတုိ႔ဘက္ကလည္း ကၽြန္ေတာ္တုိ႔အေပၚမွာ မွ်မွ်တတရွိဖုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ျမင္တာ တစ္ခုကေတာ့ လက္ခုပ္ဆုိတာ ႏွစ္ဖက္တီးမွ ျမည္တာပါ။ တကယ္ အေရးႀကီးတဲ့ကိစၥေတြအတြက္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေတြ႕ကုိ ေတြ႕ဆုံ ေဆြးေႏြး ရပါလိမ့္မယ္။ ေကာင္းၿပီ။ သူတုိ႔ဖက္က ေႏွာင့္ေႏွးေနႏုိင္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔မွာ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္း ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းရမယ့္ကိစၥေတြ ရွိတယ္။ ဥပမာ- ေၾကြးၿမီကိစၥ၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ႏုိင္ငံျခားေၾကြးၿမီ အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္း ၅၀၀၀ ေလာက္ ရွိတယ္။ ဒီလုိ ေစာင့္ေနရင္းနဲ႔ပဲ အတုိးက တျဖည္းျဖည္း တက္လာေနမွာ။ ၿပီးေတာ့ အလုပ္အကုိင္၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေတြမွာ အလုပ္ေတြ မရွိဘူး။ စက္႐ုံေတြ ဆုိတာကလည္း စိတ္မေက်နပ္စရာ အေကာင္းဆုံး အေျခအေနမွာ ရွိတယ္။ ဘာကုန္ပစၥည္းမွ မထုတ္လုပ္ႏုိင္ဘူး။ တကၠသုိလ္ေတြ ပိတ္ထားရတာကလည္း စာသင္ႏွစ္ သုံးႏွစ္ရွိၿပီ။ ဒီတုိင္းျပည္မွာက သူ႔ဟာသူ႔ ျဖစ္ခ်င္လုိ႔ ျဖစ္လာတာဆုိၿပီး မ်က္စိစုံမွိတ္ ယုံၾကည္လုိ႔ရတာမ်ိဳး မရွိဘူးဗ်။ ႏုိင္ငံျခားပုိ႔ကုန္ရေငြ မရွိဘူးဗ်ာ။ ဒါေၾကာင့္ပဲ လူေတြက “မိသားစုေငြေတြကုိ ဗုိက္နာလုိ႔ ေအာက္ေစ်းနဲ႔ ခ်ေရာင္းေနတာ”လုိ႔ ေျပာေနၾကတာ။ ဒါေတြအားလုံးက ေစာင့္ေန႐ုံနဲ႔ မရဘူးေလ။ တကယ့္ကုိ အေရးႀကီးတဲ့ တျခားနယ္ပယ္ က႑ေတြမွာလည္း စိတ္ပ်က္စရာေတြ ေတာ္ေတာ္ေလးကုိ မ်ားတယ္။ ၿပီးေတာ့ အဲဒါေတြက ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒ ေရးဆြဲတာထက္ ပုိအေရးႀကီးတယ္ဗ်။ ကၽြန္ေတာ္ ဂ်ပန္ေတြ ကုိ ေမးၾကည့္ဖူးတယ္။ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒတစ္ခု ေရးဆြဲဖုိ႔ အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ ၾကာလဲဆုိတာ။ သူတုိ႔ေျပာတာက တစ္ရက္တဲ့။ ဘယ္လုိလုပ္ ျဖစ္ႏုိင္မွာလဲလုိ႔ ကၽြန္ေတာ္ေျပာေတာ့ ယန္းကီးေတြ (အေမရိကန္) က သူတုိ႔အတြက္ ေရးေပးတာ အခ်ိန္တစ္ရက္ပဲ ၾကာသတဲ့။ ဒီအတုိင္းပဲ သူတုိ႔ တုိင္းျပည္ကုိ လည္ပတ္အုပ္ခ်ဳပ္ေနတာ ၄၅ ႏွစ္ေတာင္ ရွိၿပီေလ။ ဒီကိစၥ (ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒ) က တကယ္ အေရးႀကီးတဲ့ကိစၥ မဟုတ္ပါဘူးဗ်ာ။ အေရးႀကီးတာက တုိင္းျပည္စီးပြားေရး တုိးတက္ေအာင္ လုပ္ဖုိ႔ပဲ။

■ ေမး – န၀တ ကေတာ့ သူတုိ႔လုပ္ခဲ့တဲ့ အလုပ္ေတြကုိ လက္ညႇိဳးထုိးျပမွာေပါ့။ လမ္းေတြ ေဖာက္တာ၊ ေဆး႐ုံေတြ ဖြင့္တာ၊ ကေလး မ ကေလးေတြကုိ ေပြ႕ခ်ီ နမ္း႐ႈံ႕တာမ်ဳိးေတြ …

■ ေျဖ – အဲဒါေတြ အကုန္လုံးက အက်ိဳးမရွိပါဘူးဗ်ာ။ မုတ္သုံမုိး ရြာတာနဲ႔ လမ္းေတြကုိ လွည့္ပတ္ၾကည့္ပါဦး။ အဲဒါ သက္သက္မဲ့ ပုိက္ဆံေတြနဲ႔ လုပ္အားေတြကုိ ျဖဳန္းတီးေနတာ။ သူတုိ႔သုံးခဲ့တဲ့ ေငြပမာဏနဲ႔ တကယ့္ကုိ မတန္ပါဘူးဗ်။

■ ေမး –  န၀တရဲ႕ အျပဳအမူက အာပတ္ေျဖတဲ့ပုံစံမ်ဳိး ေပါက္ေနတယ္လုိ႔ ထင္လား။ ႐ုိး႐ုိးသားသားပဲ စစ္တန္းလ်ားကုိ ျပန္မယ္ဆုိတဲ့ စကားအတုိင္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ၿပီး နာမည္ေကာင္း ခ်န္ထားဖုိ႔ ႀကိဳးစားပါ့မလား။

■ ေျဖ – ႀကိဳက္တဲ့ ဗမာလူမ်ိဳးကုိ ေမးၾကည့္ဗ်ာ။ ခင္ဗ်ား အေျဖခ်က္ခ်င္း ရလိမ့္မယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ ခ်ဥ္းကပ္မႈေတြ အားလုံးက လုံး၀မွားေနတယ္လုိ႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျမင္တယ္။ အဓိပၸာယ္မရွိ၊ အေျခအျမစ္ မရွိတာေတြကုိ သူတုိ႔ရဲ႕ သတင္းစာ၊ စာမ်က္ႏွာေတြမွာ ေဖာ္ျပေနတာ။ လူေတြကလည္း ေတာ္ေတာ့္ကုိ ရံြေနၿပီဗ်။ ဒီတုိင္းျပည္မွာ လူထုအျမင္ ေကာက္ခံမႈကုိသာ ခင္ဗ်ားလုပ္လုိ႔ ရခဲ့ရင္ လူအမ်ားစုက ျမန္မာ့အသံထက္ ဘီဘီစီနဲ႔ ဗြီအုိေအကုိပဲ ေန႔တုိင္း နားေထာင္ၾကတာကုိ ခင္ဗ်ားေတြ႕ရလိမ့္မယ္လုိ႔ က်ေနာ္ က်ိန္းေသေျပာရဲတယ္။ ဘယ္ႏွစ္ႀကိမ္ နားေထာင္ၾကသလဲ ဆုိတာသာ ကၽြန္ေတာ္မသိတာ။

■ ေမး – စစ္တပ္ရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ လက္စားေခ် တုံ႔ျပန္မႈဆုိတဲ့ ေမးခြန္းတစ္ခုကပဲ အႀကီးအက်ယ္ လႊမ္းမုိးႀကီးစုိးထားတယ္ ဆုိရင္ေရာ။

■ ေျဖ – ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းရမယ့္ တျခားျပႆနာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိေသးတယ္လုိ႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္ေျပာခ်င္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ႏုရင္ဘတ္က စစ္ရာဇ၀တ္မႈဆုိင္ရာ တရားခြင္ေတြမွာ ဂ်ာမန္ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ တရားရင္ဆုိင္ ခဲ့ရလုိ႔လဲ။

■ ေမး – နည္းပါတယ္။

■ ေျဖ – ဂိုးဘဲလ္၊ ဟက္စ္၊ ဟင္းမလား … ၿပီးေတာ့ တျခားသူေတြ။ သိပ္နည္းပါတယ္ဗ်ာ။

■ ေမး – ဒါဆုိ ရန္ကုန္မွာလည္း ႏုရင္ဘတ္တစ္ခု ရွိလာလိမ့္ဦးမယ္လုိ႔ ခင္ဗ်ား ေျပာခ်င္တာလား။

■ ေျဖ – ဟင့္အင္း။ လုံး၀ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီဆႏၵမဲေတြကုိ ၾကည့္ပါဦး။ ႐ုိး႐ုိးသာမန္ ဗမာလူမ်ဳိးေတြ အေနနဲ႔ကေတာ့ ေအာက္ေျခအဆင့္ တပ္သားေတြကုိေတာင္ ရန္ရွာဖုိ႔ ႀကိဳးစားလိမ့္မယ္လုိ႔ ကၽြန္ေတာ္ မထင္ပါဘူး။ မျဖစ္ႏုိင္ပါဘူးဗ်ာ။ ခင္ဗ်ားေမးတဲ့ အကြဲအၿပဲလုိ ဟာမ်ဳိးက အင္မတန္ ခ်ဲ႕ကားထားတဲ့ ျပႆနာပါ။ ဘာမွမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေတြအားလုံးက ၀ါဒျဖန္႔တာေတြပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ ခင္ၫြန္႔လုိ ထင္ေပၚေနတဲ့ ၾသဇာေအာက္မွာ ရွိေနတဲ့ လူမ်ိဳးေတြက်ေတာ့ သူတုိ႔ကုိယ္ သူတုိ႔ ေနာက္ေက်ာ မလုံဘူးလုိ႔ ခံစားမိမွာေပါ့။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ သူ႔ရဲ႕ေပၚလြင္ထင္ရွားမႈက တျခားသူေတြထက္ကုိ ပုိၿပီးေတာ့ သတိထားမိစရာမ်ဳိး ျဖစ္ေနတာေလ။

■ ေမး –  ဦးၾကည္ေမာင္ ေျပာခဲ့တာေတြ အားလုံးက ဒီမုိကေရစီအေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လုပ္စရာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိေနေသးတယ္ဆုိတဲ့ သေဘာမ်ိဳးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ သူတုိ႔လုိ လူမ်ိဳးေတြနဲ႔လည္း ပတ္သက္ေနရတာပဲ မဟုတ္လား။ တခ်ိဳ႕လူေတြက သူတုိ႔က ပညာမတတ္ဘူး၊ ၾကမ္းတမ္းတယ္၊ ၿပီးေတာ့ သေဘာထား က်ဥ္းေျမာင္းတယ္ စသျဖင့္ ေျပာတတ္ၾကေတာ့ေလ။

■ ေျဖ – သူတုိ႔နဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ တစ္ႀကိမ္ဆုံခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဗဟိုေကာ္မတီ အေနနဲ႔ ဇန္န၀ါရီ ဒါမွမဟုတ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလတုန္းက ေတြ႕ခဲ့ဖူးပါတယ္။ သူတုိ႔ကလည္း ပ်ဴပ်ဴငွာငွာပါပဲ။ ၿပီးေတာ့ အေရးႀကီးတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ ေျပာျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔လုိ႔ တစ္ခုက သတင္းစာေတြကုိ ဖတ္ရမယ္၊ ေနာက္တစ္ခုက သူတုိ႔နဲ႔ မ်က္ႏွာခ်င္းဆုိင္ စကားေျပာရမယ္လုိ႔ ကၽြန္ေတာ္ ေျပာေျပာေနတာေပါ့။

■ ေမး – ဒါဆုိ ဦးၾကည္ေမာင္က အေကာင္းျမင္သမားေပါ့။

■ ေျဖ – အင္း၊ မျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကုိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ မေျပာခဲ့ၾကဘူးလုိ႔ ထင္ပါတယ္။ ဘယ္လုိ အေနအထားမ်ိဳးကုိ လက္ခံရမယ္ဆုိတာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ သိပါတယ္။

■ ေမး – အခုလက္ရွိ ခင္ဗ်ားရဲ႕အေနအထားကုိေရာ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရ ေျပာမယ္ဆုိရင္ ဘယ္လုိျမင္လဲ။ ခင္ဗ်ားမွာ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတဲ့ အလုပ္တစ္ခု ရွိတယ္။ ေဒၚစုနဲ႔ ဦးတင္ဦး မရွိတဲ့အခ်ိန္မွာ ခင္ဗ်ားက တာ၀န္အရွိဆုံးသူပဲ မဟုတ္လား။ အဲဒါကေရာ ဘယ္လုိလဲဗ်။

■ ေျဖ – အင္း၊ မေျပာတတ္ဘူးဗ် (ရယ္ေမာလ်က္) ကၽြန္ေတာ့္မွာ မနက္ျဖန္အတြက္ အစီအစဥ္ဆုိတာ မရွိဘူး။ တစ္ေန႔ခ်င္းစီပဲ ရွင္သန္ ေနထုိင္သြားတာ။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔လုိ႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္ အင္မတန္ လြတ္လပ္ေနတာေပါ့။ သူတုိ႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကုိ မျငင္းဆန္ႏိုင္ဘူးလို႔ စိတ္ထဲ ယံုထားတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ဒီတုိင္းျပည္ကုိ ဒီမုိကေရစီ တကယ္ရေစခ်င္တာပါ။ တျခားနည္းလမ္းလည္း မရွိေလာက္ပါဘူး။ ဒါကုိ အခ်ိန္ဆြဲၿပီး ေႏွာင့္ေႏွးေအာင္ ႀကိဳးစားလုိ႔လည္း မရႏုိင္ပါဘူး။ ဒီတုိင္းျပည္မွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ ရပ္တည္မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ၾကြား၀ါ ခဲပါတယ္။ မဲစာရင္း ရလဒ္ေတြ ထြက္ေပၚလာေတာ့ေတာင္ မထင္မရွားနဲ႔ အင္မတန္ ႏွိမ့္ခ်ေနခဲ့တာပါ။ ၿပီးေတာ့ ဒီလုိ ေသာင္ၿပိဳကမ္းၿပိဳ အႏုိင္ရတာမ်ဳိးနဲ႔ မထုိက္တန္ဘူးလုိ႔လဲ ကၽြန္ေတာ္ ခံစားမိတယ္ဗ်။ မဲေပးဖုိ႔ အခြင့္အေရးမရလုိ႔ လွည့္ျပန္သြားရတဲ့ သူေတြလည္း အမ်ားႀကီးပါပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျပည္သူေတြက သူတုိ႔ရဲ႕ အေတြ႕အႀကံဳေတြနဲ႔ ဘယ္လိုမွ ႏိႈင္းယွဥ္လို႔ မရႏိုင္ဘူး။ ရင့္က်က္မႈ၊ ပညာေရး စသျဖင့္ သူတုိ႔ေတြ မဲေပးခြင့္မရတာ စိတ္ပ်က္ဖို႔ ေကာင္းတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔လည္း ကၽြန္ေတာ္ အင္မတန္ ၀မ္းနည္းမိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း တစ္ခုလုံးကုိ ၿခံဳငုံၾကည့္ရင္ လူေတြက ေရွ႕ေနာက္ ေျမာ္ျမင္စဥ္းစားႏုိင္တဲ့ အသိဉာဏ္ အင္မတန္ ျမင့္မားၾကတယ္ဆုိတာ ထင္ရွားပါတယ္။ ဒီတုိင္းျပည္မွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က အင္မတန္ နာမည္ေက်ာ္ၾကား ေရပန္းစားၿပီး ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ အစီအစဥ္ေတြ၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ေၾကညာစာတမ္း စတာေတြကုိလည္း သူတုိ႔ ေကာင္းေကာင္း သိၾကပါတယ္။ ဒီႏုိင္ငံမွာ လြဲမွားေနတာေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားကုိ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲၿပီး ေရွ႕ဆက္ ေဆာင္ရြက္သြားခ်င္တယ္။ ျပည္သူေတြကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျပန္ေပးဆပ္ရမွာေတြက အမ်ားႀကီးပါ။ ကၽြန္ေတာ္ အဲဒီလုိမ်ဳိး ရည္ညႊန္းေျပာဆုိ ခဲပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကုိ ျပည္သူလူထုက ေထာက္ခံၾကတယ္။ အဲဒီ ျပည္သူေတြအေၾကာင္း ခင္ဗ်ားေျပာမယ္ဆုိရင္ လူငယ္ေတြ၊ ေက်ာင္းသားေတြ၊ ေတာင္သူလယ္သမားေတြ၊ သံဃာေတာ္ေတြ၊ ႏုိင္ငံျခား သံတမန္ အသုိင္းအ၀ုိင္းက ေထာက္ခံမႈေတြ၊ ေနာက္ၿပီး တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႕ေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမႈ စသျဖင့္ေပါ့။ ဒီမတုိင္ခင္တုန္းကဆုိရင္ ဘယ္သူကမွ ဒီေလာက္ ၀မ္းသာအားရ မျဖစ္ခဲ့ဖူးဘူး။ ေဒၚစုရဲ႕ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားမႈနဲ႔ပဲ ဒါေတြက ျဖစ္လာတာ။ ၿပီးေတာ့ ျပည္သူေတြ အေနနဲ႔လည္း လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ ေလာက္ကတည္းက မသိမျမင္ခဲ့ရတာေတြကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ၿပီးေျမာက္ ေအာင္ျမင္ေအာင္ လုပ္ေပးႏုိင္မယ္လုိ႔ ယူဆေနတယ္ ထင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔အေပၚ ေထာက္ခံမႈ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ သင့္ေတာ္ မွန္ကန္တဲ့ ျပင္ဆင္ညႇိႏိႈင္းမႈေတြ လုပ္မယ္။ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြကုိ ဆြဲေဆာင္ႏုိင္ဖုိ႔ အေျပာင္းအလဲေတြ လုပ္မယ္။ ျပည္သူေတြကုိ စိတ္သစ္၊ လူသစ္နဲ႔ အလုပ္အကုိင္သစ္ေတြ ရွာေဖြႏုိင္ေအာင္လည္း ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဆြဲေဆာင္ စည္း႐ုံးႏုိင္မယ္လုိ႔ ထင္ပါတယ္။ ဒီလုိကာလမ်ဳိးမွာက ကၽြန္ေတာ္တုိ႔အတြက္ တကယ့္ကုိ အလားအလာ အလြန္ေကာင္းတဲ့ အနာဂတ္တစ္ခု ရွိေနမယ္လုိ႔ ထင္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနခဲ့တဲ့ အရာေတြကုိလည္း အင္နဲ႔အားနဲ႔ ဆက္လုပ္သြားလုိ႔ ရပါၿပီ။

■ ေမး – ဒါေပမဲ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ အပတ္တုန္းက ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ (ဗုိလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး) ေစာေမာင္ဆီက အသံထြက္လာတာမ်ဳိးေတြလည္း ရွိေတာ့ တကယ္လုိ႔ သူ႕အေနနဲ႔ လက္ေတြ႕ အေကာင္အထည္ မေဖာ္ဘဲ စာရြက္ေပၚမွာပဲ အဆုံးသတ္သြားေအာင္ ႀကိဳးစားလာမယ္ ဆုိရင္ေရာ။

■ ေျဖ – ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အခုခ်က္ခ်င္း လုပ္ကုိ လုပ္ရမယ့္ ပုိၿပီး အေရးႀကီးတာေတြ ရွိပါေသးတယ္။

■ ေမး –  တကယ္လုိ႔ သူတုိ႔က ခင္ဗ်ားကုိ အစုိးရအဖြဲ႕ ဖြဲ႕ခြင့္ေပးခဲ့မယ္ဆုိရင္ သူတုိ႔ဘက္က ကမ္းလွမ္းလာႏုိင္တဲ့ အေနအထားေတြက ဥပမာ- ကာကြယ္ေရးနဲ႔ ျပည္ထဲေရးလုိ ၀န္ႀကီးဌာနေတြကုိ သူတုိ႔ပဲ ကုိင္ထားမယ္ ဆုိတာမ်ဳိးေပါ့။ အဲဒါဆုိရင္ေရာ အနာဂတ္အေၾကာင္း တအား စဥ္းစားလြန္းရာ က်ေနမလား။

■ ေျဖ –  လက္မခံႏုိင္စရာပါ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကေတာ့ ဒီမုိကေရစီ ရရင္ရ မရရင္လည္း လုံး၀ပါပဲ။

■ ေမး –  ကၽြန္ေတာ္ ေမးေနရတာက သူတုိ႔က ထုိင္းလုိ ပုံစံမ်ဳိးကုိ ေဇာင္းေပး ေနသလားလုိ႔ပါ။

■ ေျဖ – သူတုိ႔ (ထုိင္း) က ကုိယ့္လူမ်ိဳးကုိယ္ ျပန္မသတ္ဘူးဗ်။

■ ေမး –  ဟုတ္ကဲ့၊ သူတုိ႔ သတ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။

■ ေျဖ – ႏိႈင္းယွဥ္လုိ႔ ရႏုိင္လုိ႔လား။

■ ေမး – ၁၉၇၃ နဲ႔ ၁၉၇၆ ေတြမွာေလ။ ဒါေပမဲ့ ရွိခဲ့ဖူးတယ္ ဆုိ႐ုံေလးပါ။

■ ေျဖ – ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ေလဗ်ာ။ သူတုိ႔ရဲ႕ စီးပြားေရး အေျခခံက အမ်ားႀကီး ပုိအားေကာင္းတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ စီးပြားေရးက ဖ်က္ဆီးခံခဲ့ရတာ ၂၆ ႏွစ္ ရွိၿပီဗ်။

■ ေမး – တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕ေတြအေၾကာင္း ေျပာေပးပါဦး။

■ ေျဖ – သူတုိ႔ေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္လာခဲ့ရတာက ၂၆ ႏွစ္ေက်ာ္ ရွိၿပီဆုိေတာ့ သူတုိ႔ရဲ႕ တုိက္ခုိက္ေရး စြမ္းရည္ေတြကုိလည္း သိေနပါၿပီ။ ျမန္မာျပည္ ေျမာက္ပုိင္း၊ အထူးသျဖင့္ ကခ်င္ေတာင္တန္း ေဒသမွာ စစ္ေရးနည္းနဲ႔ အေျဖရွာတာက အဆုိးရြားဆုံး အေျဖရွာနည္းပဲ ဆုိတာ ခင္ဗ်ားေတြ႕ပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီေဒသက အၿမဲတမ္း တပ္မေတာ္ တစ္ခုအတြက္ မသင့္ေတာ္ဆုံး ေဒသတစ္ခုပဲ။ ကြၽန္ေတာ္ အဲဒီမွာ ၃ ႏွစ္ခြဲေလာက္ တာ၀န္က်ဖူးတယ္။ သူတုိ႔ (အစုိးရတပ္) အေနနဲ႔ ၿခံဳခုိ တုိက္ခုိက္မခံရဘဲ ၿမိဳ႕ထဲက ေရႊ႕ေျပာင္းႏုိင္တာမ်ဳိး ရွားပါတယ္။ ေနာက္ ဥပမာတစ္ခုက ကရင္ေတြ၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔နဲ႔ တုိက္လာခဲ့တာ ၁၉၄၈၊ ၁၉၄၉ ကတည္း က၊ သူတုိ႔ရဲ႕သားေတြေတာင္ အသက္ ၆၀ ေက်ာ္တန္းေတြ ျဖစ္ကုန္ၿပီ။ ေနာက္ ခုဆုိ သူတုိ႔ရဲ႕ ေျမးေတြမ်ိဳးဆက္။ ဒီလုိသာ ဆက္သြားေနရင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ လူအင္အားေတြ၊ ေငြေၾကးေတြ ဆုံး႐ႈံးရလိမ့္မယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔မွ မတတ္ႏုိင္တာကုိး။ အဲဒါမ်ဳိးေတြကုိ အဆုံးသတ္ေအာင္ လုပ္ရလိမ့္မယ္ဗ်။

■ NLD ပါတီ၏ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ ဦးၾကည္ေမာင္ႏွင့္ ဒုတိယအႀကိမ္ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းျခင္း

ရန္ကုန္ ၊ ၂.၇.၁၉၉၀

(ဇြန္လ ၂၉ ရက္ NLD ပါတီ ဗဟုိေကာ္မတီအစည္းအေ၀း ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ၿပီးခ်ိန္)

■ ေမး – ဘယ္လုိ ေရွ႕ဆက္လုပ္ၾကမလဲ ခင္ဗ်။

■ ေျဖ – ေဒၚစုနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္၊ သေဘာထားကုိ ဒီထုတ္ျပန္ ေၾကညာခ်က္က လုံး၀ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျဖစ္ေစခဲ့တယ္လုိ႔ ယူဆပါတယ္။

■ ေမး – ေဒၚစုကို လႊတ္လုိက္တဲ့ ကိစၥရယ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္အတုိင္း ဆက္လုပ္ဖုိ႔ ဆုိတဲ့ကိစၥရယ္ကုိ သူတုိ႔ (န၀တ) က ခြဲျခားထားခ်င္သလုိပဲဗ်။ အဲဒါကုိေရာ ဘယ္လုိ ဆက္လုပ္မလဲ။

■ ေျဖ – အခု အေနအထားက န၀တက တစ္ဖက္၊ ကမာၻႀကီးတစ္ခုလုံးက တစ္ဖက္ ျဖစ္ေနတာဗ်။ ဒါက အခ်ည္းႏွီးကိစၥကို လုပ္ေနတာ။ ခင္ဗ်ားေျပာခဲ့သလုိပဲ သူတုိ႔က စကားလုံးတုိက္ပြဲေတြ ဆင္ႏႊဲရတာကုိ အရသာေတြ႕ေနတာ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကေတာ့ စိတ္ထဲရွိတဲ့အတုိင္း ေျပာရမွာပဲ။

■ ေမး – န၀တနဲ႔ ဘယ္ေတာ့ေလာက္ ထပ္ေတြ႕ျဖစ္မယ္လုိ႔ မွန္းထားလဲ။

■ ေျဖ – ဒီတစ္ပတ္ထဲမွာပဲ အေၾကာင္းျပန္လိမ့္မယ္ ထင္တယ္။ စေန၊ တနဂၤေႏြ မတုိင္မီ ၾကားရက္ တစ္ရက္ရက္ေပါ့။

■ ေမး – သူတုိ႔ အေၾကာင္းျပန္လိမ့္မယ္လုိ႔ေရာ ယုံၾကည္ႏုိင္စရာ အေၾကာင္းျပခ်က္ ရွိလား။

■ ေျဖ – ဒါေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔မွာ ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းတစ္ခု မရွိေပမဲ့ သူတုိ႔ အေျခအေနကုိ တရား၀င္သေဘာမ်ဳိးနဲ႔ မဟုတ္ဘဲ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဆီ အသိေပးတတ္ပါတယ္။

■ ေမး – ဒါဆုိ တစ္ဆင့္ခံ သေဘာမ်ဳိး အဆက္အသြယ္ ရွိတာလား။

■ ေျဖ – ဟုတ္ကဲ့။ သူတုိ႔မွာလည္း သူတုိ႔အခ်င္းခ်င္း ေဆြးေႏြး တုိင္ပင္ၾကတာမ်ိဳးေတြ ရွိပါတယ္။

■ ေမး –  ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္ ေစာဒက တက္ခြင့္ ရက္ (၆၀) ကာလနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ေရာ ဘာမ်ားရွိဦးမလဲ။

■ ေျဖ – ဒါကေတာ့ ျဖစ္႐ုိးျဖစ္စဥ္ ပုံမွန္ကိစၥ တစ္ခုပါပဲဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ လြတ္လပ္ေရး ရၿပီးကတည္းက ေရြးေကာက္ပြဲ ေလးႀကိမ္နဲ႔ ေတြ႕ႀကံဳခဲ့ဖူးၿပီး ပထမဆုံး တစ္ႀကိမ္ကေတာ့ လုံး၀ စစ္မွန္ပါတယ္လုိ႔ ေျပာလုိ႔ မရဘူး။ ဆုိေတာ့ ဒီတုိင္းျပည္မွာ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္၊ ၁၉၅၂ ခုႏွစ္၊ ၁၉၅၆ ခုႏွစ္ နဲ႔ ၁၉၆၀ ျပည့္ႏွစ္ေတြမွာ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့တယ္။ တခ်ဳိ႕ ေနရာေဒသေတြမွာ ကန္႔ကြက္မႈတစ္ခ်ဳိ႕ ရွိႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေရးႀကီးတာ တစ္ခုက ေစာဒက တက္မႈေၾကာင့္ ဘယ္လႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္မွ ႏႈတ္မထြက္ခဲ့ရဖူးဘူး။ အဲဒီ ေစာဒက တက္မႈေတြကလည္း အဂတိလုိက္စားမႈနဲ႔ ပတ္သက္တာေတြခ်ည္းပဲ။ မဲ၀ယ္တယ္လုိ႔ စြပ္စြဲခံရတာမ်ိဳးေတြ၊ မဲဆႏၵရွင္ေတြ အေနနဲ႔ သူတုိ႔ရဲ႕ တရား၀င္ အခြင့္အေရးျဖစ္တဲ့ မဲေပးပုိင္ခြင့္ကုိ မက်င့္သုံးႏုိင္ေအာင္ အင္အားသုံးၿပီး တားဆီးတာမ်ိဳးေတြ စတာေတြေပ့ါ။ အဲဒါေတြက အဓိက အခ်က္ႏွစ္ခုပဲ။ မဲ၀ယ္တာနဲ႔ ႏုိင္ငံသားေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးကုိ မက်င့္သုံးႏုိင္ေအာင္ တားဆီး ပိတ္ပင္တာ။

■ ေမး – ဒီ ရက္ ၆၀ အခ်ိန္ကာလ အပုိင္းအျခားေၾကာင့္ လႊတ္ေတာ္ေခၚဖုိ႔ ေႏွာင့္ေႏွးသြားလိမ့္မယ္လုိ႔ေရာ ထင္ပါသလား။

■ ေျဖ – ဒါက အဓိက မဟုတ္ပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေစာင့္ႏုိင္ပါတယ္။ တကယ္လုိ႔ ရက္ေပါင္း ၉၀ ဆုိလည္း ျပႆနာမရွိဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္ေတြကုိ ေစာေစာစီးစီး မေၾကညာႏိုင္တာက ဘယ္သူ႔အမွား ျဖစ္မလဲ။ ခင္ဗ်ားတုိ႔ တုိင္းျပည္မွာဆုိရင္ ညေရာက္တာနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ အေျဖထြက္ေနၿပီ။ လႊတ္ေတာ္အမတ္အျဖစ္ ေရြးေကာက္ တင္ေျမႇာက္ခံရသူေတြကုိ ေမ ၂၇ ရက္ မဲေပးၿပီး ကတည္းက သိေနၿပီပဲ။ ဒီ ေႏွာင့္ေႏွးၾကန္႔ၾကာမႈက ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ ၿပီးျပည့္စုံမႈ မရွိတာေၾကာင့္ပဲ။ အမတ္ေလာင္းေတြနဲ႔ ဘာမွမဆုိင္ဘူး။

■ ေမး – န၀တက စိတ္ေကာင္းရွိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ေနတယ္လုိ႔ ယုံၾကည္ေနတာလား။

■ ေျဖ – အဲဒါေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ မေျပာေတာ့ပါဘူးဗ်ာ။ ခင္ဗ်ားေပၚပဲ မူတည္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္မွာ အဲဒီအခြင့္အေရး မရွိပါဘူး။

■ ေမး – ကၽြန္ေတာ္လည္း အဲဒီလုိပါပဲ။ ဒါနဲ႔ ဦးၾကည္ေမာင္ ေျပာတာက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကုိ လႊတ္ကုိ လႊြတ္ရမယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ တုိင္းျပဳ ျပည္ျပဳ လႊတ္ေတာ္ ေခၚယူဖုိ႔ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကုိလည္း အတုိင္းအတာ တစ္ခုအထိ အတည္ျပဳ ေထာက္ခံထားတယ္။ ဒီေတာ့လမ္းေၾကာင္း ႏွစ္ခု ေဖာ္ေဆာင္ေနတဲ့ သေဘာမ်ဳိးလား။

■ ေျဖ -အဲဒါက ကြဲျပားျခားနားခ်က္ တစ္ခုခုေရာ ရွိလုိ႔လားဗ်ာ။ ေဒၚစုအေနနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ ႏုိင္ငံသား အခြင့္အေရးေတြကုိ က်င့္သုံးခြင့္ ရတာမ်ဳိး ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ လုိခ်င္ပါတယ္။

■ ေမး –  ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ လြတ္ေျမာက္လာမႈက NLD ကုိ ေအာင္ျမင္မႈေတြ ေဆာင္ၾကဥ္းေပးလာလိမ့္မယ္ဆုိရင္ ကြဲျပားျခားနားခ်က္က ဘာမ်ားျဖစ္မလဲ။

■ ေျဖ – မိသားစုတစ္ခုမွာ အေမျဖစ္သူက အျပင္းအထန္ နာမက်န္း ျဖစ္တာကေန နာလန္ျပန္ထလာၿပီ ဆုိပါစုိ႔။ သားေတြ၊ သမီးေတြက ဘာေျပာၾကမလဲ။ သူတုိ႔အေမ ခ်က္ျပဳတ္ ေကြၽးေမြးတဲ့ အစားအေသာက္ ေကာင္းေတြကုိ စားရေတာ့ မေပ်ာ္ၾကဘူးလား။ အဲဒီလုိပဲေလ။ ျပည္သူလူထုကလည္း ေဒၚစုကုိ ခ်စ္ခင္ ေလးစားၾကတယ္ဗ်။

■ ေမး – အစုိးရအေနနဲ႔ လူေတြ ခက္ခက္ခဲခဲ အေျဖရွာ ေဖာ္ထုတ္ရေအာင္ လုပ္ထားတာကေရာ ဘာေၾကာင့္လုိ႔ ယူဆပါသလဲ။ ဘာမ်ားျဖစ္လုိ႔ပါလိမ့္။

■ ေျဖ – ကၽြန္ေတာ့္ကုိ မေမးပါနဲ႔ဗ်ာ။ ခင္ဗ်ားကုိယ္တုိင္ အေျဖသိၿပီးသားပါ။ (ရယ္ေမာလ်က္)

■ ေမး – တကယ့္ကုိ ပေဟဠိဆန္တဲ့ လွ်ိဳ႕၀ွက္ဆန္းၾကယ္ ျဖစ္ရပ္ပါပဲဗ်ာ။ ျမန္မာျပည္အတြက္ အကူအညီရႏုိင္မယ့္ လမ္းမ်ဳိးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ မျမင္မိဘူး။

■ ေျဖ – သူတုိ႔မွာလည္း ကၽြန္ေတာ္တုိ႔၊ ခင္ဗ်ားတုိ႔နဲ႔ ကြဲျပားျခားနားတဲ့ သူတုိ႔ရဲ႕ ကုိယ္ပုိင္ အက်ိဳးစီးပြားေတြ ရွိေကာင္း ရွိႏုိင္ပါတယ္။ န၀တရဲ႕ သတင္းထုတ္ျပန္ေရး ေကာ္မတီကိစၥနဲ႔ (လက္ေထာက္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး) ဦးအုံးေဂ်ာ္တုိ႔ ကိစၥကုိပဲ ၾကည့္ဗ်ာ။ ခင္ဗ်ားအေနနဲ႔ သူတုိ႔ရဲ႕ ရပ္တည္မႈ အေနအထားကုိ တကယ္ နားလည္ သေဘာေပါက္ရင္ သူတုိ႔ကုိ ခြင့္လႊတ္ေပးလုိ႔ ရႏုိင္ေလာက္တယ္။ ေနာက္တက္လာမယ့္ အစုိးရကလည္း သူတုိ႔ကုိ တစ္စစီ ဆြဲဆုတ္ပစ္တဲ့အထိ လက္စားေခ်လုိစိတ္ ျပင္းျပမယ္ မထင္ပါဘူး။

■ ေမး –  န၀တ အေနနဲ႔ မဲရလဒ္ေတြကုိ ကုိင္ၿပီးကစားဖုိ႔ ထပ္ႀကိဳးစားလိမ့္ဦးမယ္ လုိ႔ေရာ ထင္လား။

■ ေျဖ – ျပႆနာ မရွိပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ္က န၀တအဖြဲ႕၀င္ေတြ အားလုံး ႏုိင္ငံေရးသမားေတြ ျဖစ္ကုန္ၿပီးေတာ့ေတာင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔နဲ႔ ရင္ဆုိင္ေစခ်င္တာ။ အဲဒါက အဓိပၸာယ္ရွိလား၊ လက္ေတြ႕ ျဖစ္ႏုိင္လားေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ မေျပာတတ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ အဂၤလန္မွာ ဒါမ်ိဳး ခင္ဗ်ားမလုပ္ဘူး။ အေမရိကန္မွာလည္း လုပ္မွာ မဟုတ္ဘူးဗ်။

အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္ ။    ။  ယခုေဖာ္ျပမည့္ အင္တာဗ်ဴး ႏွစ္ပုဒ္သည္ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္အတြင္း သတင္းစာဆရာ ေဒါမနစ္ ဖူလ္ဒါက ဦးၾကည္ေမာင္အား ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္တိုင္ ေတြ႕ဆုံခဲ့ၿပီး ေမးျမန္းထားမႈမ်ား ျဖစ္သည္။ Asiaweek မဂၢဇင္းက ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ တစ္မ်က္ႏွာ အင္တာဗ်ဴးသည္ ယခု အင္တာဗ်ဴးမ်ားကို အက်ဥ္းခ်ဳံ႕ တည္းျဖတ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ အက်ဥ္းခ်ဳံ႕ တည္းျဖတ္ခဲ့ျခင္းအေပၚ စိတ္ပ်က္ခဲ့ရေၾကာင္း ေဒါမနစ္ ဖူလ္ဒါ၏ ဦးၾကည္ေမာင္အေၾကာင္း ျပန္ေျပာင္း ေျပာဆိုခ်က္တြင္ ေတြ႕ႏိုင္သည္။ အျပည့္အ၀ ေဖာ္ျပခဲ့ဖူးျခင္း မရွိေသာ ေဒါမနစ္ ဖူလ္ဒါ၏ အင္တာဗ်ဴးအျပည့္အစုံကို သမိုင္း အေထာက္အထား တစ္ရပ္အျဖစ္ The Myanmar Quarterly က ပထမဆုံးအႀကိမ္ ေဖာ္ျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ဦးၾကည္ေမာင္ ေျပာသည္မွာ မွန္ကန္ၿပီး ဂ်ာမန္ စစ္ရာဇ၀တ္ေကာင္ အနည္းငယ္မွ်သာ ႏုရင္ဘတ္စစ္ခုံ႐ုံး၌ တရားရင္ဆုိင္ခဲ့ရပါသည္။ စစ္ခုံ႐ုံး အေနျဖင့္ တတိယ ဂ်ာမနီႏုိင္ငံေတာ္မွ ထိပ္တန္း စစ္ဘက္ ေခါင္းေဆာင္ပုိင္းႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္ပုိင္းမွ ၂၄ ဦးကုိသာ ႐ုံးတင္ တရားစြဲဆုိခဲ့ေသာ္လည္း ၀ါဒျဖန္႔ခ်ိေရး၀န္ႀကီး ဂ်ိဳးဇက္ဖ္ ဂုိးဘဲလ္ႏွင့္ လွ်ိဳ႕၀ွက္ ေထာက္လွမ္းေရး အက္စ္အက္စ္ အဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ ဟိန္းရစ္ခ်္ ဟင္းမလားတုိ႔ မပါ၀င္ခဲ့ဘဲ ထုိသူႏွစ္ဦးမွာ ဒုတိယကမာၻစစ္ ၿပီးဆုံးခ်ိန္၌ မိမိကုိယ္မိမိ အဆုံးစီရင္သြားခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ဒုတိယ အဓိပတိေဟာင္း ႐ူးေဒါ့ဖ္ ဟက္စ္မွာမူ အျပစ္ရွိေၾကာင္း ႏုရင္ဘတ္၌ ၀န္ခံခဲ့သည့္အတြက္ ေထာင္ဒဏ္ တစ္သက္တစ္ကြၽန္း က်ခံခဲ့ရပါသည္။ တုိက်ိဳရွိ အေရွ႕ဖ်ားေဒသဆုိင္ရာ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ စစ္ခုံ႐ုံးသည္လည္း စစ္ဖက္ ေခါင္းေဆာင္ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္ ၂၈ ဦးကုိ ႐ုံးတင္ တရားစြဲဆုိခဲ့ေသာ္လည္း ဂ်ပန္ဧကရာဇ္ ဟီ႐ုိဟီတုိ မပါ၀င္ခဲ့ပါ။ ထုိ႔အျပင္ ႏုိင္ငံ တစ္ႏုိင္ငံခ်င္းစီအလုိက္ သီးျခား စစ္ခုံ႐ုံးမ်ား ဖြဲ႕စည္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ္လည္း အာရွ-ပစိဖိတ္ေဒသမွ စစ္ရာဇ၀တ္မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ စြဲခ်က္တင္ခံရသည့္ အရာရွိႏွင့္ အျခားအဆင့္ ၅၇၀၀ ေက်ာ္ကုိသာ ႐ုံးတင္ တရားစြဲဆုိ ခဲ့ပါသည္။ (ေဒါမနစ္ ဖူလ္ဒါ)

Interview with KYI MAUNG

BY DOMINIC FAULDER

Colonel Kyi Maung, the National League for Democracy’s vice chairman from its founding in 1988 to 1997, spoke twice to Dominic Faulder after the 1990 general election. He was the party’s acting leader at the time, and had originally joined the party with Brigadier General Aung Gyi, the NLD’s founding chairman who thirty years earlier had been dictator General Ne Win’s right-hand man. Ne Win and Aung Gyi fell out over who was responsible for blowing up Rangoon University Students’ Union in 1962, and also over the military regime’s disastrous economic policies. Aung Gyi’s later letters to Ne Win about the deplorable state of the country and the economy had played an important part in kicking off the 1988 political unrest. Kyi Maung had also been a member of Ne Win’s Union Revolutionary Council, and like Aung Gyi was pushed out in 1963. Kyi Maung was cashiered, and at the time of this interview had already served three of what would be four terms in prison. Within the NLD, he had been able tread a fine line, balancing the demands of the youth wing and the more conservative Old Comrades, and had avoided often stormy personality politics. Aung Gyi had quickly left the NLD to form his own unsuccessful political party, the Union National Democracy Party, and was still bitterly critical of Aung San Suu Kyi. If the 1990 election result was Kyi Maung’s finest achievement, it was a humiliating and costly reversal for Aung Gyi.

FIRST INTERVIEW

WITH NLD SPOKESMAN U KYI MAUNG
RANGOON, 25 JUNE 1990

Q . What is the situation at the moment?

A . We have asked for a conference with SLORC and we are expecting some sort of reply before the meeting [of National League for Democracy (NLD) Central Committee, 28/29 June]. Our last meeting was in April. We usually have one each month, and we missed it in May because of the elections. This is a time to review the past two months and the situation.

Q . Is it true that in the letter to the State Law and Order Restoration Council you threatened to go public with the contents if they did not reply?

A . No, there was no threat. We requested a meeting with us. It said it was clear the NLD had won by a big majority in the recent elections, and that the parties should meet in the interest of our country’s future in a spirit of reconciliation and without preconditions.

Q . Going back to basics, when the NLD was preparing for the elections, what did it believe it was getting people to vote for?

A . It was the only opening available to us to achieve democracy. We knew very well that when [Senior General] Saw Maung came to power with the coup, he smashed through with the use of force, and it would be tragic if he should keep on repeating the same tactics. He had publicly announced his intention to hold elections – fair and free elections – and we felt we could take advantage of that having lost Aung San Suu Kyi as well as the chairman of the party [Tin Oo] on July 20. After that event, we underwent a serious crisis. A lot of people wouldn’t come to work at the party headquarters. We had to revive it gradually, and by September we had gained momentum. We even thought they would deregister the party at any time, and we had a standby party – we formed a lifeboat party. It was unnecessary. We really took advantage of this offer.

Q . How would you say the NLD has changed since Aung San Suu Kyi and Tin Oo were arrested?

A . You know very well she is very charismatic. We are old people – we can’t go out and expect all these garlands and things. We couldn’t imitate all the antics that she did. You were here when she held all the public meetings in Rangoon, and there were hundreds and hundreds of people who came in contravention of the SLORC orders. I couldn’t do that. We couldn’t imitate her and do the things that she did. We know our own limitations, and did what was possible. We didn’t hold press conferences. If we had, such conferences would have damaged us. They would have been like booby traps. It was a change in tactics.

Q . Did the party change in any other way?

A . No, I don’t think so.

Q . What truth is there in all this talk of divisions between the youth and other parts of the party?

A . You get used to this talk about divisions. You ought to buy all the ridiculous publications of the SLORC. All the time they kept on hammering at us. That was their main weapon to smash us, to destroy us. They used statements purported to be made by those people. Have you ever come across anything like it? I wonder whether you could cite similar examples in other countries. It’s very unusual, very mean. They used snippets of confessions about Suu Kyi herself by people who were being questioned. They played tapes denouncing us in the press conferences. By those means they tried to destroy us, and we got through all that. We didn’t retort, we didn’t give them anything. They lost their credibility.

Q . Did the SLORC really make a big mistake on the day with the elections?

A . That’s only hearsay, but I think there is a lot of credibility in what people are saying these days. The same evening as the first results came in, the National Unity Party bosses were so disgusted they cancelled their dinner party.

Q . That was the elections. We are a month down line and nothing has happened yet. If it were a normal general election, you would have proceeded easily to forming the assembly. What are you going to be asking SLORC when the time comes?

A . We don’t know what their true intentions are. We want to learn it straight from their mouths. We will tell them that we want to form a parliament, and we will ask what they want to tell us about their plans for the future. It will be plain talk between honourable people. We won’t be upsetting their plans; we just want to learn what exactly is in their minds. And we’re ready to answer any question they ask.

There are a number of objectives: formation of the assembly, a new constitution, release of political detainees, and so forth. These are negotiating points, and one would have thought if there were any justice that you could ask for them all. But what one sees and reads about the SLORC in the state media is rather ominous.

It’s one thing what one reads in print; it’s going to be quite a different thing when we sit down and talk. There may be points that we might be able to concede. We’ll play fair with them, and we expect them to play fair with us. The way I see it, it’s only one hand clapping and you can’t hear any sound. We must meet and discuss the things which really matter. All right, they can delay. We have a few points which we thought should come up immediately, like the debts – [national]debt servicing which amounts to [US$] five billion. All the while they wait, the compound interest will be mounting. And then jobs – we don’t have jobs. The factories are in a most unsatisfactory state, not producing any products. The universities have remained closed for three academic years. Other things which you take for granted are not here in this country. No foreign exchange [earnings]– it’s only, as you people call it, ‘selling off the family silver’. All these things can’t wait. There is a lot of frustration in many areas that really matter, and are more important than writing a constitution. I asked the Japanese how long it took to write a constitution, and they said one day. How come? I said. The Yanks wrote it for them and it took only one day. They’re operating even now after 45 years. It’s not a matter of real importance to us. What is important is to get the economy going.

The SLORC will point to all the work it is doing – rebuilding roads, opening hospitals, kissing little girls …

These are all unproductive. Go around and look at the roads under the monsoon rains. It’s a waste of money and energy. The amount of money they’ve been spending is not really worth it.

Q . Do you think the SLORC’s behaviour betrays serious guilt complexes? Are they trying to leave an impression on the country that is favourable instead of simply going back to the barracks?

A . Ask any Burmese and you will get the answer straightaway. All their approaches seem to us to be quite wrong. They talk all sorts of rot in their [newspaper]columns, and people are simply disgusted. If you conducted an opinion poll in this country, I am quite sure you would find there are more people who daily listen to the BBC and VOA than their Voice of Myanmar. I don’t know by how many times.

Something that must play heavily on the military mind is the whole question of retribution.

Q . I shall only say that there are so many problems which we must address. In actual fact, how many Germans stood at the war crimes trials in Nuremberg?

Quite a few …

A . Goebbels, Hess, Himmler … and a few others – very few.*

Q . Are you saying there will be a Nuremberg in Rangoon?

A . No, not at all. Look at those votes. I don’t think the average Burmese would try to fight with the foot soldiers. I don’t think so. It’s a hugely exaggerated problem, like the split you asked about. It’s nothing. It’s all propaganda. Of course, people in the stature of [Lieutenant General] Khin Nyunt might reasonably feel themselves pretty insecure, because his exposure is more than one can care to take.

The sorts of things you are saying are all very much to do with what democracy is all about, but are you dealing with those sorts of people? Some would say they are uneducated, violent, and narrow minded.

I have met them once. The Central Committee met them in January or February. They were quite hospitable to us, and were talking sensible things. That is why I say it is one thing to read the newspapers and another to talk face to face with them.

Q . So you are optimistic?

A . Well, I think we’re not going to say impossible things. We know which position to take up.

Q . How do you personally see your position at the moment? You have an interesting job. Are you not here as the caretaker until Suu Kyi and Tin Oo come back? How is it?

A . Well, I don’t know [Laughs]. I have no plans for tomorrow. I live from day to day. That is why I’m very independent. I have a gut feeling that they can’t deny us. We really want democracy in this country. There would be no other way. It would be a waste of time to try and delay this. I hardly ever boast about our stand in this country. We were very humble when the results came out. I felt we didn’t deserve such a landslide. There are lots of people who ought to have been returned who didn’t get the chance. Our people didn’t all compare well in their experience, in maturity, in education – that sort of thing. They were let down, and I feel very sad about that. But what is significant about the whole thing is that people are highly intelligent. They knew that we were very popular in the country and have our own programme, our manifesto, and things like that. We knew what we wanted to do – change a lot of things that are wrong with this country, get on with it. We have to give return in huge numbers. I hardly ever mention this. We have the support of the people. When you talk about the people – the youths’, the students’, the farm hands’ support; the monks’ support, the foreign diplomatic community’s support, and then the insurgents’ support. No one has enjoyed this before. Suu Kyi’s popularity has a lot to do with this. And I think we might be able to accomplish things which they couldn’t see through in the past three decades. We have so much support. We are going to make proper adjustments, make changes in order to attract foreign investment. I think we can persuade our people to put in a new heart, to find jobs. I think we really have a very promising future at this stage, and we’re going to ram it through come what may.

But what Saw Maung said last week about the constitution makes it sound as if he’s going to try and wrap you up in paper.

There are more important things which we must start right now.

Q . If they allow you to form a cabinet, they may apply conditions – retaining the defence and home portfolios, for example. Is this looking too far ahead of the game?

A . Unacceptable. We either have democracy or not at all.

The reason I ask is that they appear to be paying a lot of attention to the Thai model.

They didn’t kill their own people.

Yes they did.

Is it comparable?

In 1973 and 1976, but not as had.

In any case, their economic base is much stronger. We’ve had 26 ruinous years.

Q . What about the insurgents?

A . They have come of age after 26 years and we know their fighting capabilities. In the northern part, especially the Kachin hills, you will find a military solution is the worst solution. This is terrain which is most unsuitable for a regular army. I served there for about three and a half years. They could hardly ever move out of town without an ambush. The Karens, for example, fought us in 1948, 1949, and then the sons in the sixties, and now the grandsons. We will lose our resources, our funds. We can’t afford it. I think we should put a stop to it. n

SECOND INTERVIEW

WITH NLD SPOKESMAN U KYI MAUNG

RANGOON, 2 JULY 1990

(AFTER NLD CENTRAL COMMITTEE STATEMENT OF 29 JUNE)

Q . Where have we got to?

A . I think that statement makes our position quite clear vis-a-vis Suu Kyi.

Q . They seem to be trying to divide the issue of her release from proceedings from the election results. How will you pursue the matter?

A . The position is SLORC on one side and the entire world on the other. It is an exercise in futility. As you mentioned, they are indulging in a war of words. We will have to speak our mind on this.

Q . When do you expect to at least meet SLORC?

We expect a reply some time this week, before the end of the week.

Q . Do you have reason to believe they will reply at all?

A . Oh yes. Although we don’t have a liaison channel, they are letting us know about their situation in a very unofficial way.

So you do have indirect contact.

Yes. They are having consultations among themselves.

Q . What about this 60-day complaint period?

A . That’s a very normal thing. We have seen four elections since independence – the first one was not quite true. This country has seen elections in 1947, 1952, 1956, and 1960. There might have been a few objections in places, but one important point is that no elected MP got thrown out because of complaints. These complaints were concerned with bribery – the alleged buying of votes –  and the use of force to prevent voters from the legitimate right to exercise their vote. These are the two main points –  buying votes and preventing the civilian from exercising his right.

Q . Would you expect the 60-day period to delay the formation of the assembly?

A . That’s not the point. We can wait. If it were 90 days, okay. But whose fault is it that the results cannot be declared earlier? In your country, the results are cleared by nightfall. Those who were elected as MPs were elected on the 27th of May, when the vote was cast. The delay is entirely due to the incompetence of the Election Commission. It has nothing to do with the candidates.

Q . Do you believe the SLORC is acting in good faith?

A . I won’t go into it. It’s up to you. I don’t have the right …

Neither do I. You have said Aung San Suu Kyi must be released. At the same time, you are endorsing to some extent the procedure for the formation of the constituent assembly. In a way you are taking two tracks.

Is there any divergence there? We want Suu Kyi to exercise her civil rights.

Q . What difference do you think the release of Aung San Suu Kyi will make to the performance of the NLD?

A . What would the sons and daughters of a family say when their mother has recovered from serious illness? Won’t they be happy to enjoy the food cooked by their mother? That’s the same thing. People love her.

Q . Why do you suppose the government makes it so difficult for everybody to work out what is going on?

A . Don’t ask me. You know the answers yourself. [Laughs]

It’s a great mystery. I don’t see that it helps Burma.

Perhaps they have their own interests which are different from yours and mine. In the case of the SLORC Information Committee, and in the case of [Deputy Foreign Minister] U Ohn Gyaw too, you can really understand their position and forgive them. I don’t think the next government is going to be so vindictive as to pull them into pieces.

Q . Do you think the SLORC might try to play with the interpretation of the vote?

A . It doesn’t matter. I wish all the SLORC could turn into politicians and stand against us. We can’t say that it makes sense. You don’t do it in England, you don’t do it in America.

Share.

About Author

Dominic Faulder

Dominic Faulder was a special correspondent with Hong Kong-based Asiaweek up to its closure in late 2001, and is today an associate editor with the Tokyo-based Nikkei Asian Review.

Leave A Reply